1854 – 1929
Aletta Jacobs

In deze rubriek prijzen zorgprofessionals een historische figuur voor een inspirerend en vaak vergeten inzicht.

Op de schouders van reuzen

Geneeskunde als hefboom voor gelijke rechten

Dr. Nathalie Peters
fertiliteitsarts gespecialiseerd in draagmoedertrajecten, oncofertiliteit en pre-implantatie genetische screening (PGT), afdeling Reproductieve geneeskunde in het UZ Gent

‘Jacobs vond dat kennis toegankelijk moest zijn voor iedereen en onderbouwde het gebruik van anticonceptie.’

Ze was de eerste vrouwelijke arts in Nederland en een pionier van het feminisme. Aletta Jacobs combineerde unieke medische kennis met maatschappelijk engagement en veranderde blijvend de positie van vrouwen.

Aletta Jacobs verdient een plaats tussen de grote namen van de geneeskunde. Ze werd in de negentiende eeuw de eerste vrouwelijke arts in Nederland, in een tijd waarin vrouwen nauwelijks mochten studeren. Aan de universiteit van Groningen mocht ze aanvankelijk alleen op proef lessen volgen en geen examens afleggen. Pas na veel discussie kreeg ze toestemming om haar diploma te behalen.’

‘Wat mij raakt, is hoe ze haar medische kennis meteen inzette voor maatschappelijke verandering. Jacobs werkte onder meer met prostituees en zag hoe vaak vrouwen te maken kregen met ongewenste zwangerschappen en onveilige abortussen. Ze gaf hen voorlichting en leerde hen hoe ze een pessarium konden gebruiken als anticonceptiemiddel. Dat was toen bijzonder vooruitstrevend.’

‘Daarnaast hield ze gratis consultaties voor vrouwen met weinig middelen en zette ze zich in voor brede gezondheidseducatie. Vrouwen kregen in die tijd nauwelijks informatie over hun eigen lichaam. Jacobs vond dat kennis toegankelijk moest zijn voor iedereen. Ze schreef ook een wetenschappelijk onderbouwd artikel om het gebruik van anti­conceptie te verdedigen tegenover de toenmalige mannelijke medische orde.’

Haar engagement ging verder dan de geneeskunde. Jacobs was een voortrekker van het vrouwenstemrecht. Voor mij behoort dat tot de essentie van humanisme: elk mens verdient gelijke rechten en kansen. Het klinkt vanzelfsprekend, maar her en der in de wereld zien we dat zulke verworvenheden vandaag opnieuw onder druk komen. Daarom blijft haar verhaal relevant.’

Dr. Nathalie Peters
fertiliteitsarts gespecialiseerd in draagmoedertrajecten, oncofertiliteit en pre-implantatie genetische screening (PGT), afdeling Reproductieve geneeskunde in het UZ Gent

‘Jacobs vond dat kennis toegankelijk moest zijn voor iedereen en onderbouwde het gebruik van anticonceptie.’

Aletta Jacobs verdient een plaats tussen de grote namen van de geneeskunde. Ze werd in de negentiende eeuw de eerste vrouwelijke arts in Nederland, in een tijd waarin vrouwen nauwelijks mochten studeren. Aan de universiteit van Groningen mocht ze aanvankelijk alleen op proef lessen volgen en geen examens afleggen. Pas na veel discussie kreeg ze toestemming om haar diploma te behalen.’

‘Wat mij raakt, is hoe ze haar medische kennis meteen inzette voor maatschappelijke verandering. Jacobs werkte onder meer met prostituees en zag hoe vaak vrouwen te maken kregen met ongewenste zwangerschappen en onveilige abortussen. Ze gaf hen voorlichting en leerde hen hoe ze een pessarium konden gebruiken als anticonceptiemiddel. Dat was toen bijzonder vooruitstrevend.’

‘Daarnaast hield ze gratis consultaties voor vrouwen met weinig middelen en zette ze zich in voor brede gezondheidseducatie. Vrouwen kregen in die tijd nauwelijks informatie over hun eigen lichaam. Jacobs vond dat kennis toegankelijk moest zijn voor iedereen. Ze schreef ook een wetenschappelijk onderbouwd artikel om het gebruik van anti­conceptie te verdedigen tegenover de toenmalige mannelijke medische orde.’

Haar engagement ging verder dan de geneeskunde. Jacobs was een voortrekker van het vrouwenstemrecht. Voor mij behoort dat tot de essentie van humanisme: elk mens verdient gelijke rechten en kansen. Het klinkt vanzelfsprekend, maar her en der in de wereld zien we dat zulke verworvenheden vandaag opnieuw onder druk komen. Daarom blijft haar verhaal relevant.’

Hij deelde zijn kennis, redde levens en bleef er opvallend bescheiden bij. Jan Palfijn was een geëngageerde wetenschapper, chirurg en docent in het Gent van de zeventiende-achttiende eeuw.

Geneeskunde als hefboom voor gelijke rechten

1650 – 1780

In deze rubriek prijzen zorgprofessionals een historische figuur voor een inspirerend en vaak vergeten inzicht.

Op de schouders van reuzen

Aletta Jacobs

Lees het vakblad UZ Pro

Blijf bij over medisch-wetenschappelijke innovaties en updates voor verwijzers van het UZ Gent. Op deze pagina vind je een overzicht van alle edities vanaf 2025 (en de edities van UZ Letters vanaf 2018).
Volledig scherm